Nikozja – co zobaczyć na Starym Mieście

Wenecjanie zbudowali okrągłe mury Nikozji w latach 60. XVI wieku – z jedenastoma bastionami w kształcie serca i trzema bramami. Stare Miasto w ich obrębie jest zwarte i najlepiej poznawać je pieszo: Büyük Han, Bedesten i meczet Selimiye leżą niemal tuż obok siebie, a Mevlevi Tekke i Brama Kyrenii – nieco dalej na północ.

Orientacyjne czasy dojścia pieszo z Büyük Hamam:

Wielki Zajazd, czyli Büyük Han, zbudował w 1572 roku osmański namiestnik Muzaffer Pasza jako karawanseraj dla wędrownych kupców. To kwadratowy, dwukondygnacyjny budynek z izbami rozmieszczonymi wokół dużego dziedzińca; pośrodku stoi niewielki meczet wsparty na kolumnach, a pod nim fontanna do rytualnych ablucji.

Na przestrzeni wieków służył jako więzienie, hotel i schronienie dla rodzin. Po renowacji stał się tętniącym życiem miejscem z kawiarniami, galeriami i pracowniami rękodzieła. Büyük Hamam stoi przy uliczce tuż za nim.

Gotycka katedra z dwoma osmańskimi minaretami. Budowę katedry św. Zofii rozpoczęto w 1209 roku, a konsekrowano ją w 1326 roku; po 1570 roku stała się głównym meczetem miasta. Jej wysoki gotycki portal i ostre łuki wznoszą się w samym środku Starego Miasta.

To czynny meczet. Zwiedzający są mile widziani poza porami modlitwy: prosimy o skromny strój zakrywający ramiona i kolana oraz o zdjęcie butów przy wejściu.

Tuż obok Selimiye stoi Bedesten. Powstał jako kościół bizantyjski, rozbudowywany i przebudowywany między XII a XVI wiekiem – dlatego detale gotyckie i renesansowe sąsiadują tu ze sobą. Za Osmanów stał się krytym targiem miasta, na którym handlowano szlachetnymi tkaninami.

Po długiej renowacji ponownie otwarto go w 2009 roku jako miejsce wydarzeń kulturalnych. Odbywają się tu koncerty, warsztaty i pokazy wirujących derwiszów, dlatego warto sprawdzić program na czas pobytu.

Zajazd Hazardzistów, czyli Kumarcılar Han, to mniejszy osmański han z końca XVII wieku, kilka minut spacerem od Büyük Han. Odnowiony wokół dziedzińca, mieści dziś kawiarnie, małe restauracje i pracownie rękodzieła – to spokojniejsza propozycja na lunch.

Arasta, dawna ulica targowa na południe od Büyük Han, tętni życiem od wczesnego rana: jubilerzy, sklepy z tkaninami i stoiska z pamiątkami. Nieopodal Bandabuliya – kryty targ miejski – kusi świeżymi produktami, słodyczami i przyprawami.

Razem tworzą naturalną trasę między większością miejsc opisanych na tej stronie.

Brama Kyrenii to północna brama weneckich murów. Zbudowana w latach 60. XVI wieku, zyskała później osmańskie dodatki, w tym inskrypcje i wartownię nakrytą kopułą. Dziś ruch uliczny okrąża ją z obu stron, a brama to dobry punkt startowy spaceru wzdłuż murów.

Na placu Atatürka, w pobliżu centrum Starego Miasta, stoi Kolumna Wenecka, wzniesiona przez Wenecjan w 1550 roku.

Klasztor zakonu Mevlevi – wirujących derwiszów – pochodzi z XVII wieku i mieści dziś muzeum. W środku znajdują się instrumenty muzyczne, stroje derwiszów, rękopisy oraz rząd grobowców pod szeregiem małych kopuł.

Na zachód od centrum dzielnica Arabahmet zachowała dawne rezydencje, meczet Arabahmet i ciche uliczki z dala od sklepów. Rezydencja Derwisza Paszy, odnowiony dwukondygnacyjny dom osmański, jest dziś muzeum etnograficznym, które pokazuje, jak żyła niegdyś zamożna rodzina.

Niewielka siatka identycznych, kolorowo pomalowanych domów, zbudowanych jako osiedle w epoce osmańskiej. To jeden z najczęściej fotografowanych zakątków Starego Miasta, a spacer po nim zajmuje około dziesięciu minut.

Ulica Ledra biegnie przez serce Starego Miasta, a przejście dla pieszych na tej ulicy leży około pięciu minut pieszo od Büyük Hamam. Działa od kwietnia 2008 roku i w kilku krokach łączy obie części otoczonego murami miasta.

Przejście jest przeznaczone wyłącznie dla pieszych. Prosimy zabrać dowód osobisty lub paszport i przed wyjściem sprawdzić aktualne zasady wjazdu dla swojego paszportu. Za przejściem ulica Ledra ciągnie się dalej jako ruchliwa ulica handlowa.

Kyrenia (Girne), niedaleko na północ, ma port, nad którym czuwa zamek. Opactwo Bellapais, gotyckie opactwo w górskiej wiosce nad wybrzeżem, leży około 24 km od Nikozji.

Zamek św. Hilariona wznosi się w górach Kyrenii, około 30 km stąd, i roztacza rozległe widoki na wybrzeże – trzeba przygotować się na wiele schodów. Famagusta (Gazimağusa), około 60 km na wschód, ma własne stare miasto otoczone murami, a w pobliżu – starożytne stanowisko Salaminy.

Po dniu na bruku Starego Miasta najbardziej naturalne zakończenie to to, które Nikozja proponuje od ponad czterech stuleci. Büyük Hamam, osmańska łaźnia powstała w latach 1571–1590 w miejscu średniowiecznego kościoła, stoi przy İrfan Bey Sokak, tuż za Büyük Han.

Odpoczynek na podgrzewanym marmurze, czas bez pośpiechu w saunie i łaźni parowej, a potem tradycyjny peeling i piana – albo masaż, także dla dwojga, obok siebie. Hammam jest otwarty codziennie, kilka minut spacerem od wszystkich miejsc z tej strony.